ENDÜSTRİYEL TASARIM TESCİLİ

Serbest rekabet piyasasında, aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar için müşterini etkilemenin en önemli unsurlardan biri de tasarımdır. Tasarım, çoğu zaman en belirleyici faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilhassa küçük ve orta ölçekli sanayiciler, tasarım yolu ile bir adım öne çıkmayı hedeflemektedirler. Ancak, bu hedefin gerçekleştirilmesi ve elde edilen kazancın sürdürülebilir kılınması için bu tasarımların yasal bir zeminde koruma altına alınması gerekmektedir. 

Koruma ile elde edilen tasarım hakkı, sahibine izni olmaksızın başka kişilerce tasarımın ticari amaçla kullanımını engelleme yetkisi verdiğinden, yapılan yatırımların, hem ekonomik hem de sosyal anlamda geri dönüşümü açısından oldukça önemli olmaktadır. Aksi takdirde, özgün ve yeni tasarımlar, fikir hırsızlığı, kopyalama ve taklit gibi tehditlerle karşı karşıya kalacak ve bu nedenden ötürü tasarım sahipleri ticari anlamda büyük kayıplara uğrayacaktır.

Tasarım: ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalajlar gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifada eder.

Tasarımcı: korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi ifade eder.

Rüçhan: her tasarım tescili, sadece başvuru yapılan ülkede koruma sağlamaktadır. Başka ülkelerde de koruma talep edilmesi durumunda diğer ülkelere de ayrıca başvuru yapılması gerekmektedir. Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasına taraf devletlerden birinde usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru bu tarihinden itibaren altı ay içinde, aynı tasarım için Türkiye'de de başvuru yapma hakkıdır. Rüçhan hakkı talebi, tasarımların sergilerde teşhir edilmesi yoluyla da talep edilebilir.

Yayım erteleme talebi: yayım ertelemesi, kanunun 64. maddesi hükmüne göre reddedilmemiş başvurularda yer alan tasarımlara ait görsel anlatımların otuz ay süreyle kamu incelemesine kapalı tutularak,
söz konusu süre bitiminde bültende yayımlanmasıdır.

Çoklu başvuru: çoklu başvuru, tek başvuruda birden fazla tasarım için tescil talebi yapılmasına imkan vererek başvuru sahiplerinin kolay ve daha az maliyetli başvuru yapabilmelerini sağlamaktadır. Birden fazla tasarımın aynı başvuruda işleme alınabilmesi için tasarımların veya tasarımın uygulandığı ürünlerin Locarno sınıflandırma listesinde belirtilen aynı sınıfa ait olmaları gerekmektedir. Çoklu başvuru kapsamında en fazla yüz adet tasarım başvurusu yapılabilir.

Sınıflandırma: başvuruda yer alan tasarımların kullanıldığı veya uygulandığı ürünler, Endüstriyel Tasarımların uluslararası sınıflandırılmasına ilişkin Locarno Anlaşması esaslarına uygun olarak sınıflandırılmaktadır. Locarno sınıflandırma sisteminde tasarımlar kullanım amaçlarına göre sınıflandırılmıştır.

Koruma kriterleri: tasarım tescil sistemi içerisinde bir tasarım ancak “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” şartlarını haiz olması koşuluyla korunmaktadır. Yenilik: Bir tasarımın aynısının, ‘tescilli tasarım’ için başvuru veya rüçhan tarihinden önce; ‘tescilsiz tasarım’ için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce; dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmasını,

Ayırt Edici Nitelik: Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce ve tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim arasında bir farklılık olmasını ifade etmektedir.

Tasarım Tescil Süreci:

Ülkemizde tasarımların tescil süreci genel olarak şekli inceleme (15 gün), yenilik incelemesi (15 gün), yayım (3 ay), itiraz ve belgelendirme olarak beş ana işlem sürecinden oluşmaktadır. Toplamda bir sorun olmazsa belge alma süresi 5-6 aydır.

Tasarım Tescili Koruma Süresi:

Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Bu süre beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenmek suretiyle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir. Tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır. Tasarım koruması başvuru tarihinin kesinleştiği tarihten itibaren başlar.

TASARIMLARIN ULUSLARARASI TESCİLİ

Tasarım tescili, başvuru sahiplerine ulusal bir koruma sağlamaktadır. Bir başka ifadeyle, tescil ile sağlanan tasarım koruması sadece tasarımın tescil edildiği ülke sınırları içerisinde geçerlidir. Bu nedenle tasarımın birden fazla ülkede korunması isteniyorsa, korunmak istenen ülkelerin ofislerine ayrı ayrı tasarım tescil başvurusu yapılması gerekmektedir.

Ancak geçen süreç içerisinde, ayrı ayrı her ülkede başvuru yapılması, beraberinde farklı başvuru süreçleri ve farklı dil kullanımı gibi sorunları getirdiği görülmüş ve yapılacak tek bir başvuru ile birden fazla ülkede tasarımın koruma altına alınmasını sağlayan, Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Anlaşması yürürlüğe konmuştur.

Lahey anlaşmasına üye olmamızla birlikte 01.01.2005 tarihinden itibaren uluslararası tescil başvurusu yapılabilmektedir. Başvurular doğrudan Uluslararası Büroya (WIPO) yapılabildiği gibi, Türk Patent ve Marka Kurumu da bu kapsamda yapılan başvuruları kabul etmekte ve Uluslararası Büroya iletmektedir. Uluslararası başvuru sistemi başvuru sahiplerine, çok daha az maliyet ile ve tek bir başvuru yaparak birden fazla ülkede tasarımlarının tescil edilmesi imkanı sağlamaktadır.

Uluslararası Tasarım Tescili

Tasarım tescili, başvuru sahiplerine ulusal bir koruma sağlamaktadır. Bir başka ifadeyle, tescil ile sağlanan tasarım koruması sadece tasarımın tescil edildiği ülke sınırları içerisinde geçerlidir. Bu nedenle tasarımın birden fazla ülkede korunması isteniyorsa, korunmak istenen ülkelerin ofislerine ayrı ayrı tasarım tescil başvurusu yapılması gerekmektedir.

Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Anlaşması ile yapılacak tek bir başvuru ile birden fazla ülkede tasarımın koruma altına alınmasını sağlayan, Endüstriyel Tasarımların Uluslararası Tesciline İlişkin Lahey Anlaşması yürürlüğe konmuştur. Uluslararası başvuru sistemi başvuru sahiplerine, çok daha az maliyet ile ve tek bir başvuru yaparak birden fazla ülkede tasarımlarının tescil edilmesi imkanı sağlamaktadır.

REFERANSLARIMIZ

En İyiler Bizi Tercih Ediyor